---
title: "दुकानाचे पैसे आणि घरचा खर्च वेगळा कसा ठेवावा"
source: https://www.lskhata.com/blog/dukan-ani-gharcha-kharch-vegla
category: "Running a shop"
language: mr
published: 2026-08-23
reading_time: 6 min
---

# दुकानाचे पैसे आणि घरचा खर्च वेगळा कसा ठेवावा

_गल्ल्यातून घरचा खर्च काढणे चूक नाही. न लिहिता काढणे चूक आहे — कारण त्यानंतर दुकानाचे सगळे आकडे खोटे बोलू लागतात._

## In short
- गल्ल्यातून घरचे पैसे काढणे थांबवायची गरज नाही. ते नोंदवायला सुरुवात करण्याची गरज आहे.
- स्वतःसाठी एक ठरलेली रक्कम काढा — महिन्यातून एकदा, ठरलेल्या तारखेला. मन होईल तेव्हा काढणे हीच खरी अडचण आहे.
- न नोंदवता काढलेले पैसे दोन खोटे तयार करतात: दुकानाचा नफा कमी दिसतो आणि गल्ल्याची जुळवणी रोज बिघडते.
- दुकानाचा खर्च आणि घरचा खर्च — दोन्ही लिहा, पण वेगवेगळे. एकत्र लिहिणे न लिहिण्यापेक्षा थोडेच बरे आहे.

लहान दुकानांत हे जवळजवळ सगळीकडे होते: मुलाची फी गल्ल्यातून जाते, संध्याकाळची भाजी त्याच पैशांतून येते, आणि महिन्याचे औषधही तिथूनच. यात काहीही चूक नाही — दुकान त्यासाठीच आहे.

चूक एवढीच की हे पैसे कुठेच लिहिले जात नाहीत. आणि त्याचा परिणाम असा की दुकानाचे सगळे आकडे हळूहळू खोटे बोलू लागतात — नफा कमी दिसतो, गल्ला रोज कमी बसतो, आणि वर्षाअखेर कमाई गेली कुठे हे समजत नाही.

_[Figure: दोन्ही वाटा खऱ्या आहेत. दोन्ही लिहिल्या जाव्यात, पण वेगवेगळ्या.]_

### न लिहिता काढण्याचा परिणाम

एका उदाहरणाने हे स्पष्ट होते. समजा महिन्यात दुकानातून ₹१८,००० घरावर गेले, थोडे थोडे करून, आणि काहीच नोंदले गेले नाही.

- गल्ल्याची जुळवणी रोज थोडी कमी बसेल, आणि कारण कधीच सापडणार नाही.
- महिन्याचा नफा ₹१८,००० कमी दिसेल, जरी दुकानाने तो कमावला होता.
- घरावर किती गेले हे कधीच कळणार नाही — कारण ती रक्कम कुठे जमाच झाली नाही.
- आणि एखाद्या दिवशी खरोखर काही गडबड झाली, तर ती याच फरकात लपून राहील.

शेवटची गोष्ट सर्वात जड आहे. ज्या दुकानात रोज विनाकारण फरक राहतो, तिथे खरी गडबड ओळखण्याचा मार्गच उरत नाही.

### स्वतःसाठी पगार ठरवा

सर्वात सोपा आणि टिकाऊ मार्ग हाच आहे. महिन्याची एक तारीख ठरवा आणि त्या दिवशी स्वतःसाठी एक ठरलेली रक्कम काढा — जशी कोणत्याही कर्मचाऱ्याची पगार निघतो तशी.

1. **गेल्या तीन महिन्यांचा अंदाज घ्या** — घरावर साधारण किती जाते — भाडे, किराणा, फी, औषध, येणे-जाणे. अगदी अचूक नाही, ढोबळमानाने.
2. **एक रक्कम ठरवा आणि तारीख ठरवा** — समजा दर महिन्याची एक तारीख. रक्कम अशी असावी जी दुकान खरोखर देऊ शकेल, अंदाजापेक्षा जास्त नाही.
3. **ती एकदाच, एकाच नोंदीत नोंदवा** — हा दुकानाचा खर्च नाही — हे मालकाने काढलेले पैसे आहेत, आणि त्याच नावाने नोंदले जावेत.
4. **मधे काही काढले तर तेही लिहा** — अचानक गरज पडणारच. तीही त्याच खात्यात जोडा. हेतू थांबवणे नाही, मोजणे आहे.

**हा नफा नाही.** स्वतःसाठी काढलेली रक्कम दुकानाचा खर्च नाही — ती नफ्यातून काढलेला भाग आहे. या दोघांना एकत्र केले तर दुकान स्वतःहून फायद्यात आहे की तुमची मेहनत तोटा झाकत आहे हे कधीच कळणार नाही.

### दुकानाचा खर्च कोणता

सीमा नेहमी स्पष्ट नसते, म्हणून एक सरळ प्रश्न उपयोगी पडतो: दुकान उद्या बंद झाले, तर हा खर्च तरीही होईल का? उत्तर हो असेल, तर तो घरचा आहे.

| खर्च | कोणाचा | का |
| --- | --- | --- |
| दुकानाचे भाडे आणि वीज | दुकान | दुकान बंद झाले तर संपेल |
| कर्मचाऱ्याचा पगार | दुकान | दुकानाचेच काम आहे |
| घरची वीज आणि किराणा | घर | दुकानाशी संबंध नाही |
| गाडीचे पेट्रोल | दोन्ही | वाटून लिहा, अंदाजानेच का होईना |
| मुलाची फी | घर | मालकाने काढलेले पैसे |

जो खर्च दोन्हीकडचा आहे, तो ढोबळ अंदाजाने वाटून टाका — अर्धा-अर्धा चालेल. अचूक असण्यापेक्षा तो दोन्ही ठिकाणी लिहिला जाणे जास्त महत्त्वाचे आहे.

> दुकान उद्या बंद झाले आणि खर्च तरीही होत राहिला, तर तो खर्च दुकानाचा नाही.

### वेगळे खाते, जितक्या लवकर होईल तितके

जोपर्यंत सगळा व्यवहार रोखीचा होता, तोपर्यंत हे इतके आवश्यक नव्हते. आता जेव्हा अर्धी विक्री यूपीआयने येते, तेव्हा ते आवश्यक झाले आहे — कारण दुकानाचे पैसे त्याच खात्यात येत आहेत ज्यातून घरची बिलेही जातात.

दुकानासाठी वेगळे खाते असेल तर ही वाटणी आपोआप होते. महिन्यातून एकदा त्यातून तुमची ठरलेली रक्कम स्वतःच्या खात्यात पाठवा — आणि तुमचा पूर्ण हिशोब त्याच एका नोंदीत स्वच्छ होईल.

## Common questions

**दुकानाच्या पैशांतून घरचा खर्च करू नये का?**

करावा — दुकान चालतेच त्यासाठी. प्रश्न पैसे काढावेत की नाही हा नाही, प्रश्न ते नोंदले जावेत की नाही हा आहे. न नोंदवता काढलेले पैसे दुकानाचा प्रत्येक आकडा चुकीचा करतात: नफा कमी दिसतो, गल्ला रोज कमी बसतो, आणि वर्षभरात घरावर किती गेले हेही कळत नाही.

**प्रत्येक लहान रक्कम लिहिणे कठीण नाही का?**

म्हणूनच बहुतेक दुकानदार महिन्यातून एक ठरलेली रक्कम काढण्याची पद्धत स्वीकारतात — पगारासारखी. रोज पन्नास-शंभर काढण्याऐवजी महिन्याच्या एका तारखेला एक रक्कम काढा आणि ती एकदाच नोंदवा. यामुळे लिहिण्याचे कामही कमी होते आणि दुकान खरोखर किती देऊ शकते हेही दिसते.

**दुकान आणि घरासाठी वेगळे बँक खाते आवश्यक आहे का?**

आवश्यक नाही, पण जितक्या लवकर होईल तितके फायद्याचे — विशेषतः आता जेव्हा अर्धे पैसे यूपीआयने येतात. एकाच खात्यात दोन्ही प्रकारचे व्यवहार होत असतील तर कोणते पैसे दुकानाचे होते हे वेगळे करणे कठीण होते. वेगळे खाते हे काम आपोआप करते, कोणत्याही अतिरिक्त कष्टाशिवाय.

**याचा माझ्या दुकानाला खरा फायदा काय?**

आज नसलेल्या दोन गोष्टी स्पष्ट होतील. पहिली, दुकान खरोखर किती कमावते — कारण घरचा खर्च दुकानाचा खर्च नाही आणि तो नफ्यातून वजा केला जाऊ नये. दुसरी, तुम्ही घरावर किती खर्च करत आहात — जो बहुधा अंदाजापेक्षा बराच जास्त निघतो.