---
title: "મહિનાના અંતે એક પાના પર આખો મહિનો"
source: https://www.lskhata.com/blog/mahina-na-ante-ek-panu
category: "Stock & money"
language: gu
published: 2026-08-24
reading_time: 5 min
---

# મહિનાના અંતે એક પાના પર આખો મહિનો

_કેટલું આવ્યું, કેટલું ગયું, કેટલું બચ્યું. ત્રણ આંકડા, અને એ એક જગ્યાએ ન હોય તો મહિનો કેવો ગયો એ કહી શકાતું નથી._

## In short
- મહિનાના અંતે ત્રણ આંકડા જુઓ — વેચાણ, ખર્ચ, અને જે બચ્યું.
- એક મહિનાનો આંકડો કંઈ કહેતો નથી. ત્રણ મહિના બાજુબાજુમાં રાખો તો ઢબ દેખાય.
- ખર્ચની યાદી નાની રાખો. વીસ ભાગમાં વહેંચો તો તમે જોશો જ નહીં.
- જે બચ્યું એ તમારા હાથમાંના પૈસા નથી — ઉધાર આપેલું હજી બહાર છે.

મહિનો પૂરો થયા પછી મોટા ભાગના દુકાનદારોને ખબર હોય છે કે મહિનો સારો ગયો કે ખરાબ. પૂછો તો કહે "ઠીક ગયો" કે "આ વખતે થોડું ઓછું". પણ કેટલો સારો, કે ગયા મહિના કરતાં કેટલું ઓછું — એ કહી શકતા નથી.

આ ફરક મહત્ત્વનો છે, કારણ કે લાગણીથી નિર્ણય લેવાતા નથી. નવો નોકર રાખું કે નહીં, દુકાન મોટી કરું કે નહીં, ભાડું વધે તો ખેંચી શકીશ કે નહીં — આ બધાના જવાબ આંકડામાં હોય છે.

_[Figure: ત્રણ આંકડા એક પાના પર. એથી વધુ જોઈતું નથી, ઓછું ચાલતું નથી.]_

### એ ત્રણ આંકડા

1. **કુલ વેચાણ** — મહિનામાં જેટલા રૂપિયાનો માલ ગયો. રોકડ, ઓનલાઇન અને ઉધાર — ત્રણેય એમાં.
2. **કુલ ખર્ચ** — માલ ખરીદી, ભાડું, વીજળી, પગાર, આવવા-જવાનું. પોતાના માટે લીધેલા પૈસા પણ અહીં.
3. **જે બચ્યું** — પહેલામાંથી બીજું બાદ. આ જ મહિનાનો જવાબ છે.

**ખર્ચના ભાગ છથી વધુ નહીં.** માલ, ભાડું, પગાર, વીજળી-પાણી, આવવા-જવાનું, બીજું — આટલું બસ છે. વીસ ભાગ કરો તો દરેક ખર્ચ લખતાં વિચારવું પડે, અને ત્યારે લખવાનું જ બંધ થઈ જાય છે.

### એક મહિનો કંઈ કહેતો નથી

એક મહિનાનો આંકડો જોઈને કંઈ સમજાતું નથી, કારણ કે સરખાવવા માટે કંઈ નથી. ત્રણ મહિના બાજુબાજુમાં રાખો ત્યારે જ સવાલો ઊભા થાય છે — વેચાણ એટલું જ છે પણ બચત ઘટે છે કેમ? ખર્ચ ક્યાં વધે છે?

|  | જૂન | જુલાઈ | ઓગસ્ટ |
| --- | --- | --- | --- |
| વેચાણ | ૪,૨૦,૦૦૦ | ૪,૩૫,૦૦૦ | ૪,૪૦,૦૦૦ |
| ખર્ચ | ૩,૬૦,૦૦૦ | ૩,૮૫,૦૦૦ | ૪,૦૫,૦૦૦ |
| બચ્યું | ૬૦,૦૦૦ | ૫૦,૦૦૦ | ૩૫,૦૦૦ |

અહીં દર મહિને વેચાણ વધે છે. કોઈ પણ કહેશે કે દુકાન સારી ચાલે છે. પણ જે બચે છે એ ત્રણ મહિનામાં લગભગ અડધું થઈ ગયું છે, અને એ ત્રણ મહિના બાજુબાજુમાં રાખો ત્યારે જ દેખાય છે.

> વેચાણ વધે અને બચત ઘટે — આ એવા સમાચાર છે જે મોડા જાણો તો બચાવી શકાતા નથી.

### જે બચ્યું એ હાથના પૈસા નથી

મહિનાના અંતે ત્રીસ હજાર બચ્યા એટલે ત્રીસ હજાર તમારા ખિસ્સામાં છે એવું નથી. એમાંનું થોડું ગ્રાહક પાસે ઉધાર છે, થોડું છાજલી પર માલ છે. આ બે આંકડા પણ મહિનાના અંતે જોઈ લેવા સારા — તો સમજાય કે પૈસા ખરેખર ક્યાં છે.

## Common questions

**મહિનાના અંતે કેટલો સમય લાગશે?**

રોજનું લખાણ બરાબર હોય તો અડધો કલાક. રોજ ન લખો તો બે દિવસ, અને ત્યારે પણ આંકડા અંદાજ હશે. મહિનાના હિસાબનું મોટા ભાગનું કામ ખરેખર મહિનાના અંતે થતું નથી, આખા મહિના દરમિયાન થાય છે.

**નફો દેખાય છે પણ હાથમાં પૈસા નથી, કેમ?**

લગભગ હંમેશા બે કારણમાંથી એક. એક, વેચાણનું ઘણું ઉધાર ગયું છે — ચોપડામાં તમારું, હાથમાં નહીં. બે, પૈસા માલમાં બેઠા છે — તમે વધુ માલ ખરીદી લીધો છે. બંને સુધારી શકાય છે, પણ કયું થયું છે એ પહેલાં જાણવું જોઈએ.

**કેટલા મહિનાનો જૂનો હિસાબ રાખવો?**

ઓછામાં ઓછા બાર મહિના, કારણ કે દુકાનનું વેચાણ ઋતુ અને તહેવાર પ્રમાણે ચાલે છે. આ વર્ષના દિવાળીના મહિનાની સરખામણી ગયા વર્ષના દિવાળીના મહિના સાથે કામની છે; ગયા મહિના સાથે સરખાવો તો માત્ર તહેવાર હતો કે નહીં એ જ દેખાય.