---
title: "कर्मचाऱ्यांसोबत काम कसे वाटावे — ज्या कामाला नाव नाही, ते कुणाचेच नाही"
source: https://www.lskhata.com/blog/staff-sobat-kaam-vatap
category: "Team"
language: mr
published: 2026-08-26
reading_time: 6 min
---

# कर्मचाऱ्यांसोबत काम कसे वाटावे — ज्या कामाला नाव नाही, ते कुणाचेच नाही

_दुकानात सर्वात जास्त तीच कामे सुटतात जी सर्वांची असतात. उपाय नवा माणूस ठेवणे नाही — उपाय हा की प्रत्येक कामाला एक नाव असावे._

## In short
- रोजच्या प्रत्येक कामाला एक नाव असावे — कोण करेल, आणि कधीपर्यंत.
- जे काम "सर्वांचे" आहे ते कुणाचेच नसते. सर्वात जास्त तीच सुटतात.
- काम वाटणे म्हणजे माणसे वाढवणे नाही. बहुतेक दुकानांत माणसे पुरेशी असतात, वाटणी नसते.
- वाटणी लिहिलेली असावी आणि दिसणाऱ्या जागी असावी. तोंडी वाटणी आठवड्याभरात पुसली जाते.

दुकानात कामाची कमतरता क्वचितच असते. जी कमतरता असते ती कोणते काम कोणाचे या गोष्टीची असते. आणि ही कमतरता त्या कामांत सर्वात जास्त दिसते जी रोजची आहेत पण लगेच आवश्यक वाटत नाहीत.

ग्राहक समोर उभा असेल तर बिल कोणी ना कोणी बनवेलच. पण उधारीची आठवण करून देणे, सकाळी स्टॉक बघणे, दिवसाअखेर गल्ला जुळवणे — ही ती कामे आहेत ज्यांच्यासाठी कुणी समोर उभे नसते, म्हणून ती त्याच दिवशी होतात ज्या दिवशी कुणाला तरी आठवते.

_[Figure: कामासमोर नाव. एवढीच पूर्ण पद्धत आहे.]_

### आधी कामे मोजा, मग वाटा

वाटणीआधी हे लिहावे लागते की दिवसात करण्यासारखी कामे आहेत तरी कोणती. बहुतेक दुकानांत ही यादी कधीच बनलेली नसते, आणि बनताच अर्धी गोष्ट स्पष्ट होते.

| कधी | काम | किती वेळ |
| --- | --- | --- |
| सकाळी उघडताच | कालचा उरलेला हिशोब आणि आजचा स्टॉक बघणे | १० मिनिटे |
| दिवसभर | बिल बनवणे, ग्राहक जोडणे | सतत |
| दुपारी | उधारीची आठवण करून देणे | १५ मिनिटे |
| संध्याकाळी | जो माल कमी आहे त्याची ऑर्डर | १० मिनिटे |
| बंद करताना | रोख जुळवणी | १० मिनिटे |

या यादीतली सर्वात महत्त्वाची गोष्ट ही की पहिल्या, तिसऱ्या, चौथ्या आणि पाचव्या कामाला मिळून पंचेचाळीस मिनिटे लागतात. म्हणजे अडचण वेळेची नाही — अडचण ही की या चौघांचा मालकच नाही.

### वाटण्याचे तीन नियम

1. **प्रत्येक कामाला एकच नाव असावे** — दोघांना एकच काम देणे म्हणजे ते मालकाविना सोडण्यासारखे. दोघेही मानतात की दुसरा करेल.
2. **कामासोबत वेळही ठरावी** — "उधारीची आठवण" हे काम नाही. "रोज दुपारी तीन वाजता, पंधरा मिनिटे" हे काम आहे. वेळेशिवाय काम नेहमी उद्यावर जाते.
3. **कामासोबत लागणारा प्रवेशही द्या** — ज्याला उधारीची आठवण करून द्यायची आहे त्याला ग्राहकांची बाकी दिसायला हवी. ज्याला ऑर्डर करायची आहे त्याला स्टॉक दिसायला हवा. काम देऊन प्रवेश न देणे म्हणजे ते न देण्यासारखेच.
4. **निकाल कुठेतरी नोंदला जावा** — जुळवणीचा आकडा, पाठवलेले संदेश, दिलेली ऑर्डर — जे काम स्वतःची खूण सोडते, तेच टिकते.

**पैसा आणि तपासणी वेगळ्या हातांत.** जो माणूस दिवसभर गल्ला सांभाळतो, दिवसाअखेरची जुळवणी त्याच्याकडूनच करून घेऊ नका. यात अविश्वास काहीच नाही — जगभर हिशोब अशाच प्रकारे वाटला जातो. एकाच माणसाकडे दोन्ही कामे असतील तर चूक पकडणारा कुणीच उरत नाही.

### लिहिलेली वाटणी

तोंडी वाटणी तीन दिवस चालते. चौथ्या दिवशी कुणीतरी सुटीवर असतो, पाचव्या दिवशी गर्दी जास्त असते, आणि सहाव्या दिवशी सगळे परत तिथेच येते जिथून सुरुवात झाली होती.

वाटणी एका कागदावर लिहून दुकानात अशा जागी लावा जिथे रोज नजर पडेल. यात कर्मचाऱ्याचा अपमान नाही — यात हे स्पष्ट होते की कोणाकडून काय अपेक्षित आहे, आणि हे कर्मचाऱ्याच्याही बाजूचे आहे.

> ज्या कामाला नाव नाही, ते त्याच दिवशी होते ज्या दिवशी कुणाला तरी आठवते.

### कोणी नसेल तेव्हा

वाटणीची खरी परीक्षा त्या दिवशी होते जेव्हा कुणी सुटीवर असतो. म्हणून प्रत्येक कामासाठी दुसरे नावही असावे — जो त्या दिवशी करेल जेव्हा पहिला हजर नसेल.

ही छोटीशी गोष्ट दुकानाला त्या दिवसांत चालू ठेवते जेव्हा अर्धे कर्मचारी नसतात — आणि असे दिवस दर महिन्याला येतात, सणांत तर आणखीच जास्त.

## Common questions

**लहान दुकानात दोघेच आहेत, तरी काम वाटणे आवश्यक आहे का?**

दोघांमध्ये वाटणी अधिकच आवश्यक आहे, कारण तिथे असे मानले जाते की "जो मोकळा असेल तो करेल". परिणाम असा होतो की दोघेही कामात असताना ते काम कुणीच करत नाही — आणि हीच ती कामे असतात जी रोज दिसत नाहीत पण महिन्याने जड पडतात, जसे उधारीची आठवण किंवा स्टॉक बघणे.

**कोणते काम कोणाला द्यावे?**

जे काम पैशाला हात लावते, आणि जे काम त्याच पैशाची तपासणी करते — ही दोन्ही एकाच माणसाकडे असू नयेत. बाकीची वाटणी कोण कधी हजर असतो आणि कोणाला कशात सोय आहे यावरून करा. सकाळी येणाऱ्याला सकाळचे काम द्या, दुपारी येणाऱ्याला नाही.

**काम वाटूनही होत नसेल तर?**

तीनपैकी एक कारण असते: काम सांगितले होते पण लिहिले नव्हते, वेळ ठरलेली नव्हती, किंवा करणाऱ्याकडे त्यासाठी लागणारा प्रवेशच नव्हता. यांतले शेवटचे सर्वात जास्त घडते आणि सर्वात कमी दिसते — कुणाला उधारीची आठवण करून देण्याचे काम देणे आणि ग्राहकांची यादी न दाखवणे, या दोन्ही गोष्टी एकत्र चालत नाहीत.

**प्रत्येक कामाची तपासणीही करावी लागेल का?**

प्रत्येकाची नाही, पण ज्यांचा निकाल एखाद्या आकड्यात दिसतो त्यांची नक्की — जसे दिवसाची जुळवणी किंवा स्टॉकची मोजणी. तपासणी म्हणजे पाळत नाही; अर्थ एवढाच की निकाल कुठेतरी नोंदला जावा आणि तुम्हाला दिसावा. जे काम कोणतीही खूण न ठेवता होते, त्याबद्दल ते झाले की नाही हे कधीच कळत नाही.