---
title: "उधारी वसुलीची योग्य पद्धत: नातेही टिकावे, पैसेही यावेत"
source: https://www.lskhata.com/blog/udhari-vasuli-chi-yogya-paddhat
category: "Running a shop"
language: mr
published: 2026-08-04
reading_time: 6 min
---

# उधारी वसुलीची योग्य पद्धत: नातेही टिकावे, पैसेही यावेत

_उधारी मागणे भांडण होते कारण त्याचा ठरलेला क्रम नसतो. हाच तो क्रम — सात दिवस, पंधरा दिवस, तीस दिवस._

## In short
- वसुली मूडवर नाही, ठरलेल्या क्रमावर चालते — सात दिवसांना आठवण, पंधराला तारीख, तीसला समोरासमोर.
- पहिला संदेश मागणी नसतो, फक्त हिशोबाची माहिती असते. त्यामुळेच तो काम करतो.
- एकूण रक्कम नाही, उधारीचे वय बघा. सर्वात जुनी आधी वसूल करा.
- प्रत्येक ग्राहकाचा फोन नंबर खात्यात असावा. नंबर नसेल तर आठवण करून देणेच संघर्ष बनते.

उधारी देणे हा दुकानाचा भाग आहे. जो दुकानदार अजिबात उधारी देत नाही, तो आपले निम्मे नियमित ग्राहक शेजारच्या दुकानाला देऊन टाकतो. खरी अडचण उधारी देण्यात नाही — ती परत मागण्यात आहे, आणि तीसुद्धा यामुळे की बहुतेक दुकानांत मागण्याची ठरलेली पद्धतच नसते.

पद्धत ठरलेली नसली की वसुली मूडवर चालते. महिनोन्महिने काही बोलले जात नाही, मग एखाद्या दिवशी पैशाच्या ओढाताणीत थेट तगादा होतो. ग्राहकासाठी तो अचानक आलेला आरोप, तुमच्यासाठी तीन महिन्यांचा साचलेला राग. दोघेही आपापल्या जागी बरोबर, आणि नाते तिथेच बिघडते.

_[Figure: एकच क्रम, प्रत्येक ग्राहकासाठी. हेच त्याला तुमच्या रागापासून वेगळे करते.]_

### तीन टप्पे, प्रत्येकाचे वेगळे काम

1. **दिवस ७ — फक्त माहिती** — रक्कम आणि तारीख असलेला एक छोटा संदेश, कोणतीही मागणी न करता. "नमस्कार, ४ तारखेचे ₹१,२०० बाकी आहेत. धन्यवाद." एवढेच. बहुतेक पैसे याच टप्प्यावर येतात, कारण खरे कारण विसरणे असते, न देण्याचा हेतू नाही.
2. **दिवस १५ — तारीख ठरवा** — आता पैशाचा नाही, तारखेचा प्रश्न विचारा: "कधीपर्यंत जमेल?" यामुळे ग्राहक हो-नाही नाही, एक दिवस सांगण्यावर येतो. तो सांगेल ती तारीख खात्यात लिहून ठेवा — पुढच्या वेळी बोलणे त्याच तारखेपासून सुरू होईल.
3. **दिवस ३० — समोरासमोर** — तीस दिवसांनंतर संदेशाऐवजी भेट, आणि तीही एकांतात — इतर ग्राहकांसमोर कधीच नाही. इथे उद्दिष्ट पूर्ण रक्कम नाही, काही भाग आणि एक स्पष्ट योजना. आज अर्धे आणि पुढच्या आठवड्यात अर्धे, तारखेसह, काहीच न येण्यापेक्षा खूप बरे.
4. **जे येईल ते तेव्हाच नोंदवा** — जे काही येईल ते त्याच वेळी खात्यात चढवा आणि ग्राहकाला स्क्रीन दाखवा. जी रक्कम दोघांनी त्याच दिवशी बघितली, ती नंतर वादाचा विषय होत नाही.

**पहिला संदेश मागणी नसावा.** जो संदेश फक्त रक्कम आणि तारीख सांगतो, त्याला उत्तर देणे सोपे असते. जो संदेश "कधी देताय?" ने सुरू होतो, तो टाळणे सोपे असते. हाच छोटा फरक ठरवतो की सातव्या दिवशी पैसे येतील की तिसाव्या दिवशी वाद.

### एकूण नाही, वय बघा

| किती जुनी | अर्थ काय | काय करावे |
| --- | --- | --- |
| ० – ३० दिवस | सामान्य व्यवहार | विशेष काही नाही, नोंद असावी |
| ३१ – ६० दिवस | विसरला आहे | तारीख ठरवून घ्या |
| ६१ – ९० दिवस | टाळतो आहे | समोरासमोर, काही भाग घ्या |
| ९० दिवसांवर | आपोआप येणार नाही | हप्ते ठरवा, नवी उधारी थांबवा |

लक्षात घ्या, सर्वात मोठी रक्कम बहुतेकदा सर्वात जुनी नसते. या दोन्ही गोष्टी एकत्र बघणे हीच ती जागा आहे जिथे बहुतेक दुकानदार चुकीच्या ग्राहकाला फोन करून बसतात.

खाता अ‍ॅपमध्ये प्रत्येक ग्राहकाची बाकी आणि तिची तारीख दोन्ही नोंदलेली असतात, त्यामुळे हे वाटप हाताने बेरीज न करता होते. तुम्ही अजून कागदाच्या खात्यावर असाल, तर एका कागदावर हेच चार खाने करा — पद्धत तीच, कष्ट थोडे जास्त.

### नंबरशिवाय आठवण म्हणजे संघर्ष

हीच गोष्ट सर्वात जास्त सुटते. ग्राहकाचा फोन नंबर तुमच्याकडे नसेल तर आठवण करून देण्याचा एकच मार्ग उरतो — तो दुकानात येईपर्यंत थांबणे आणि तेव्हा सांगणे. म्हणजे प्रत्येक आठवण दुसऱ्या कोणासमोर, आणि नेमकी तेव्हा जेव्हा तो काहीतरी घ्यायला आला होता.

नंबर असेल तर तेच बोलणे एकांतात, साक्षीदाराशिवाय, आणि अशा वेळी होते जेव्हा तो खिसा बघू शकतो. म्हणून नंबर विचारण्याची सर्वात चांगली वेळ तीच आहे जेव्हा तुम्ही पहिल्यांदा उधारी नोंदवत आहात — तेव्हा कोणी नाही म्हणत नाही.

> नंबर उधारीचा भाग आहे, ग्राहकाच्या माहितीचा नाही.

**एक मर्यादा ठरवा, आणि आधीच सांगा.** उधारीची वरची मर्यादा प्रत्येक दुकानात असावी, आणि ती ग्राहकाला खाते सुरू होते त्याच दिवशी कळावी — ज्या दिवशी तुम्ही नाही म्हणताय त्या दिवशी नाही. आधी सांगितलेली मर्यादा दुकानाचा नियम असते; प्रसंगी सांगितलेली मर्यादा ग्राहकाला अविश्वास वाटते.

या आठवड्यात एवढेच करा: तुमच्या दहा सर्वात जुन्या बाकी निवडा, प्रत्येकाला तोच छोटा माहितीचा संदेश पाठवा, आणि जे उत्तर येईल ते तारखेसह नोंदवा. पुढच्या आठवड्यात तुमच्याकडे दोन गोष्टी असतील ज्या आज नाहीत — काही पैसे, आणि कोण उत्तर देतो व कोण देत नाही ही माहिती. दुसरी गोष्ट पहिलीपेक्षा जास्त उपयोगी पडेल.

## Common questions

**उधारी मागण्याची योग्य वेळ कोणती?**

जी असेल ती ठरलेली असावी आणि सर्व ग्राहकांसाठी सारखी असावी. बहुतेक दुकानांसाठी तीन टप्पे बसतात — व्यवहाराच्या सात दिवसांनंतर एक हलकी आठवण, पंधरा दिवसांना पैसे देण्याची तारीख ठरवणे, आणि तीस दिवसांना समोरासमोर बोलणे. ठरलेल्या क्रमाचा खरा फायदा हा की ग्राहक याला तुमचा राग नाही, दुकानाचा नियम समजतो.

**वारंवार आठवण दिल्याने ग्राहक रागावून जाईल का?**

राग आठवणीमुळे येत नाही, अचानक आणि असमान वागणुकीमुळे येतो. तीन महिने काहीच न ऐकलेल्या ग्राहकाला थेट तगादा भेटला तर तो नक्कीच वाईट वाटून घेईल. ज्याला दर वेळी सातव्या दिवशी तोच सरळ संदेश जातो, त्याच्यासाठी ही दुकानाची नेहमीची पद्धत आहे.

**आधी कोणाकडून वसूल करावे — सर्वात जास्त बाकी असलेल्याकडून की सर्वात जुनी?**

सर्वात जुनी. मोठी रक्कम नवी असेल तर सहसा येते; लहान रक्कम सहा महिने जुनी असेल तर प्रत्येक आठवड्यासोबत ती येण्याची शक्यता कमी होते. म्हणून एकूण बाकी बघून ठरवणे चूक — ती वयानुसार वाटून बघा.

**ग्राहक म्हणाला की त्याने पैसे दिले होते तर?**

हा वाद तेव्हाच होतो जेव्हा दोन्हीकडे वेगळे रेकॉर्ड असतात. प्रत्येक व्यवहार त्याच वेळी नोंदवा आणि रक्कम बोलून ग्राहकाला स्क्रीन दाखवा. जो हिशोब दोघांनी त्याच दिवशी बघितला, त्यावर सहा महिन्यांनी भांडण फार क्वचित होते.