"दहा टक्के सूट दिली" — हे वाक्य दुकानात दिवसातून कितीतरी वेळा बोलले जाते, आणि जवळजवळ नेहमी हे मानून की दहा टक्के हा लहान भाग आहे. तो लहान भाग आहेच, पण कशाचा, हाच खरा प्रश्न आहे.
सूट किमतीतून कापली जात नाही. खर्च जिथल्या तिथेच राहतो — तुम्ही ग्राहकाला कमी दिले म्हणून पुरवठादार तुमच्याकडून कमी घेणार नाही. त्यामुळे सूट पूर्णपणे त्याच भागातून जाते जो तुमचा होता.
एक सरळ हिशोब
समजा एक वस्तू ₹८० ला येते आणि ₹१०० ला विकते. तुमचा नफा ₹२०. आता ₹१० ची सूट द्या — ग्राहकासाठी ती दहा टक्के आहे, तुमच्यासाठी पन्नास.
| सूट | ग्राहकाला दिसते | तुमचा नफा | नफ्याचा किती गेला |
|---|---|---|---|
| ₹० | ₹१०० | ₹२० | — |
| ₹५ | ५% सूट | ₹१५ | एक चतुर्थांश |
| ₹१० | १०% सूट | ₹१० | अर्धा |
| ₹१५ | १५% सूट | ₹५ | तीन चतुर्थांश |
| ₹२० | २०% सूट | ₹० | पूर्ण |
शेवटची ओळ नीट बघा. वीस टक्क्यांची सूट, जी ऐकायला मोठी वाटते पण अशक्य वाटत नाही, या मालावरचा पूर्ण नफा संपवते. त्या विक्रीतून दुकानाला काहीच मिळाले नाही — फक्त माल गेला आणि पैसे परत आले.
"जास्त विकून भरपाई" ही गोष्ट
सर्वात सामान्य युक्तिवाद हा की सुटीने विक्री वाढेल आणि नुकसान भरून निघेल. हे खरे असू शकते, पण हिशोब करण्याजोगे आहे.
सुटीने तुमचा अर्धा नफा घेतला असेल, तर आधीइतक्याच कमाईसाठी दुप्पट विक्री हवी. म्हणजे जी वस्तू रोज वीस विकत होती, ती चाळीस विकावी लागेल — फक्त बरोबरीवर येण्यासाठी. रोजच्या गरजेच्या मालात असे क्वचितच होते, कारण स्वस्त झाले म्हणून लोक दुप्पट तेल खात नाहीत.
जिथे हे चालते, तिथेही कारण बहुधा वेगळे असते — नवा ग्राहक आला, किंवा ग्राहकाने सोबत आणखी काहीतरी घेतले. सुटीचा निर्णय याच दुसऱ्या गोष्टीचा विचार करून व्हायला हवा, ती वस्तू दुप्पट विकेल या आशेवर नाही.
सूट देण्याची चांगली पद्धत
- सूट पूर्ण दुकानावर नाही, निवडक मालावर द्या — विशेषतः ज्यांचा नफा जाड आहे किंवा जे पडून खराब होत आहेत.
- सुटीच्या बदल्यात काहीतरी मागा — जास्त प्रमाण, रोख पैसे, किंवा जुनी बाकी चुकती. बदल्याशिवाय दिलेली सूट फक्त सवय लावते.
- एक मर्यादा ठरवा आणि तिच्यावर ठाम राहा. ज्या ग्राहकाला माहीत आहे की इथे पाच टक्क्यांवर मिळत नाही, तो घासाघिशीत वेळ घालवत नाही.
- प्रत्येक सूट बिलात लिहा. न लिहिलेली सूट कोणत्याही अहवालात येत नाही — महिन्याअखेर फक्त एवढेच दिसते की नफा कमी आहे, आणि कारण दिसत नाही.
जी सूट बिलावर लिहिली नाही, ती नफ्यातून गेलेली असतेच — पण कोणत्याही हिशोबात दिसणार नाही.
महिन्यातून एकदा
महिन्याअखेर एकदा बघून घ्या की एकूण किती सूट गेली. बहुतेक दुकानदार हा आकडा पहिल्यांदा बघून चकित होतात, कारण दिवसातली दहा-दहा रुपयांची सूट कधीच मोठी वाटत नाही आणि महिन्यात जमून मोठी होते.
हा आकडा बघण्याचा हेतू सूट बंद करणे नाही. हेतू हा की तुमचे दुकान खरोखर कोणत्या किमतीला विकते हे कळावे — कारण जी किंमत लिहिलेली आहे ती बहुधा तीच किंमत नसते जी खरोखर घेतली जाते.