"ਅੱਜ ਕਿੰਨੀ ਵਿਕਰੀ ਹੋਈ?" — ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ ਇਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।
ਦੋ ਦੁਕਾਨਾਂ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੇ ਹੱਥ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਬਚਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੀ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਸੌ। ਬਾਹਰੋਂ ਦੋਵੇਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਿੰਨ ਅੰਕੜੇ, ਇੱਕੋ ਮਾਲ
ਹਰ ਮਾਲ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਅੰਕੜੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰੀਦਿਆ, ਕਿੰਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹੋ, ਤੇ ਫ਼ਰਕ ਕਿੰਨਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਨਾ ਲਿਖੋ ਤਾਂ ਤੀਜਾ ਕੱਢਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਸੌਖੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ — ਕਿਹੜੇ ਮਾਲ ਤੋਂ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨਾ ਬਚਿਆ। ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਬਚਿਆ ਉਸ ਦਾ ਹਿਸਾਬ।
| ਮਾਲ | ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਵਿਕਰੀ | ਪ੍ਰਤੀ ਨਗ ਬਚਤ | ਕੁੱਲ ਬਚਿਆ |
|---|---|---|---|
| ਚੌਲ (5 ਕਿਲੋ) | 180 ਪੈਕਟ | 12 ਰੁ. | 2,160 |
| ਸਾਬਣ | 420 ਨਗ | 4 ਰੁ. | 1,680 |
| ਤੇਲ | 90 ਬੋਤਲਾਂ | 35 ਰੁ. | 3,150 |
| ਬਿਸਕੁਟ | 610 ਪੈਕਟ | 3 ਰੁ. | 1,830 |
ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਿਆ ਬਿਸਕੁਟ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸਾ ਆਇਆ ਤੇਲ ਤੋਂ — ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਵਿਕਿਆ। ਇਹ ਸੂਚੀ ਨਾ ਬਣਾਈਏ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਬਿਸਕੁਟ 'ਤੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ।
ਕੀ ਵੱਧ ਵਿਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਵੱਧ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਹਿਸਾਬ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਇਸ ਹਿਸਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ
ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਅਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਰਾਇਆ, ਬਿਜਲੀ, ਤਨਖ਼ਾਹ, ਆਉਣ-ਜਾਣ — ਸਭ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਦਮ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਲ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਲਾਭ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।