दोन दुकाने, एक हिशोब — गोंधळ न होता कसे चालवावे

दुसरे दुकान उघडणे हे व्यवसाय वाढवण्याचे सर्वात सरळ पाऊल वाटते, आणि बहुधा असतेही. जी गोष्ट अंदाजापेक्षा वेगळी निघते ती विक्री नाही — हिशोब आहे. पहिल्याच महिन्यात हा प्रश्न उभा राहतो की कोणता आकडा कोणत्या दुकानाचा आहे.

सर्वात सामान्य चूक इथेच होते: दोन्ही दुकाने एकाच हिशोबात एकत्र केली जातात, कारण मालक एकच आहे आणि पैसेही एकाच खिशात येतात. यामुळे काम सोपे होत नाही, फक्त माहिती संपते.

पहिला नियम: प्रत्येक दुकानाचा स्वतःचा हिशोब

प्रत्येक दुकानाचे स्वतःचे खाते, स्वतःची विक्री, स्वतःचा स्टॉक आणि स्वतःचे ग्राहक. याचा थेट फायदा हा की प्रत्येक दुकानाचे स्वतःचे आकडे असतात, आणि त्यांवरूनच कोणते दुकान स्वतःच्या पायावर उभे आहे हे दिसते.

हा प्रश्न ऐकायला सैद्धांतिक वाटतो, पण त्या दिवशी अगदी व्यावहारिक होतो ज्या दिवशी ठरवायचे असते की नव्या दुकानाचे भाडे वाढवणे योग्य आहे का, किंवा दुसऱ्या दुकानात आणखी एक माणूस ठेवावा का. एकत्र केलेल्या हिशोबातून यांची उत्तरे कधीच मिळत नाहीत.

मालाची इकडून तिकडे बदली

दोन दुकाने असल्यावर माल एकातून दुसऱ्यात जातो — हे सामान्यही आहे आणि आवश्यकही. अडचण ही की हे जवळजवळ कधीच लिहिले जात नाही, कारण "आपलाच तर आहे".

परिणाम असा होतो की एका दुकानाचा स्टॉक नेहमी जास्त दिसतो आणि दुसऱ्याचा नेहमी कमी, आणि महिन्याच्या मोजणीत दोन्हीकडे फरक येतो ज्याचे कारण सापडत नाही. हाच तो फरक ज्याला लोक महिनोन्महिने "चोरी असेल" मानून चालत राहतात.

शेवटची ओळ सर्वात जास्त गुंतते आणि सर्वात जास्त घडते. ग्राहक ज्या दुकानातून उधारी घेतो, त्याच दुकानात तो परत करेलच असे नाही. उधारी तिथेच कमी व्हायला हवी जिथे ती नोंदलेली होती — नाहीतर दोन्ही दुकानांच्या बाक्या चुकीच्या होतात.

महिन्यातून एकदा, एका कागदावर

हेच ते पाऊल जे पूर्ण पद्धत जोडते. महिन्याअखेर दोन्ही दुकानांचे काही मोजके आकडे एका ठिकाणी लिहा — आणि ते समोरासमोर ठेवा, बेरीज करून नाही.

• महिन्याची विक्री, प्रत्येक दुकानाची वेगळी.
• एकूण बाकी उधारी, प्रत्येक दुकानाची वेगळी.
• पुरवठादाराला देणे, प्रत्येक दुकानाचे वेगळे.
• दुकानाचा खर्च — भाडे, वीज, पगार — प्रत्येक दुकानाचा वेगळा.
• आणि शेवटी दोघांची बेरीज, जी तुमचे खरे एकूण चित्र आहे.

ज्या महिन्यात दोघांचे आकडे समोरासमोर ठेवले जातात, त्याच महिन्यात बहुधा ती गोष्ट समोर येते जी वर्षभर लपली होती — जसे की दुसऱ्या दुकानाची विक्री चांगली आहे पण त्याची उधारी हाताबाहेर गेली आहे, किंवा पहिल्या दुकानाचा खर्च त्याच्या विक्रीच्या मानाने खूप वाढला आहे.

दोन दुकानांचे आकडे बेरीज करून चित्र तयार होत नाही. चित्र तेव्हा तयार होते जेव्हा ते समोरासमोर ठेवले जातात.

जिथे तुम्ही नसता ते दुसरे दुकान

दोन दुकाने असण्याचा खरा अर्थ हा की कोणत्यातरी एका ठिकाणी तुम्ही रोज नसणार. त्यामुळे तिथे ज्या गोष्टी आपोआप चालत होत्या — रोजची मोजणी, उधारीचा निर्णय, सुटीची मर्यादा — त्या आता लिहिलेले नियम बनाव्या लागतील.

• रोजची रोख जुळवणी तिथेही व्हावी, आणि तो आकडा तुम्हाला त्याच दिवशी मिळावा.
• उधारी देण्याची मर्यादा आधीच ठरलेली असावी, म्हणजे दरवेळी फोन करावा लागणार नाही.
• सुटीची मर्यादा ठरलेली असावी, आणि त्याहून जास्तसाठी तुम्हाला विचारले जावे.
• प्रत्येक कर्मचाऱ्याचे स्वतःचे लॉगिन असावे, म्हणजे प्रत्येक बिलासोबत नाव नोंदलेले राहील.

या चारही गोष्टी एका दुकानातही बरोबर आहेत, पण तिथे त्यांशिवायही काम चालते कारण मालक समोर उभा असतो. दुसरे दुकान त्यांना आवश्यक बनवते — आणि म्हणूनच दुसरे दुकान उघडण्याआधी पहिल्या दुकानाचा हिशोब नीट असायला हवा.