દુકાનના પૈસા અને ઘરના પૈસા અલગ રાખો

નાની દુકાનમાં હિસાબની સૌથી સામાન્ય સમસ્યા ચોરી નથી, ખોટું લખાણ નથી — એક જ ખિસ્સું છે.

સવારે ગલ્લામાંથી પાંચસો નીકળે છે દીકરાની સ્કૂલ માટે. બપોરે બસો પોતાના જમવામાં જાય છે. સાંજે ઘર માટે એક પેકેટ ચોખા છાજલી પરથી ચાલ્યું જાય છે. કંઈ ખોટું નથી, અને કંઈ લખાતું નથી.

શું શું ગૂંચવાય છે

એક ખિસ્સું હોય તો ત્રણ જુદા સવાલોના જવાબ સાથે ખોવાય છે, અને ત્રણેય જરૂરી છે.

• દુકાન ખરેખર નફો કરે છે કે નહીં — ઘરનો ખર્ચ ભળેલો હોય તો કહી શકાય નહીં.
• તમે પોતે મહિને કેટલું લો છો — ખબર ન હોય તો વધુ લો છો કે નહીં એ સમજાય નહીં.
• સ્ટોક બરાબર છે કે નહીં — ઘરે ગયેલો માલ ન લખો તો ગણતરી ક્યારેય નહીં મળે.

શું કરો તો બરાબર થઈ જાય

1. 1

   પોતાના માટે એક રકમ નક્કી કરો

   મહિને કેટલા પૈસા તમારા પોતાના, એ પહેલેથી નક્કી કરો. આંકડો ગમે તે હોય, હોવો જોઈએ.

2. 2

   મહિનાના એક દિવસે એ કાઢો

   પગારની જેમ. રોજ થોડું થોડું લો તો હિસાબ રહી શકતો નથી.

3. 3

   વચ્ચેના પૈસા ત્યારે જ લખો

   તાત્કાલિક જરૂરે પૈસા લેવા જ પડે. લેતી વખતે જ એક લીટી લખો — પછી યાદ રહેતું નથી.

4. 4

   ઘરે ગયેલો માલ ખરીદ કિંમતે લખો

   વેચાણ તરીકે નહીં, ખર્ચ તરીકે. તો સ્ટોક પણ મળે અને નફાનો હિસાબ પણ સાચો રહે.

આનાથી શું બદલાય છે

પહેલા મહિને જ એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે — તમે પોતે દુકાનમાંથી મહિને બરાબર કેટલું લો છો. મોટા ભાગના દુકાનદારો આ આંકડાનો અંદાજ કરે છે, અને અંદાજ લગભગ હંમેશા હકીકત કરતાં ઓછો હોય છે.

આંકડો જાણવો એ ખરાબ વાત નથી. ખબર હોય તો નિર્ણય લઈ શકાય — આ મહિને ઓછું લઉં, કે દુકાનમાંથી વધુ આવવું જોઈએ. ખબર ન હોય તો કોઈ નિર્ણય લઈ જ શકાતો નથી.